*

Chúng ta đang sống ở Thế Giới Phẳng, nhờ vào sự cải tiến của công nghệ, việc tiếp xúc với những kiến thức của mọi người là như nhau. Tuy nhiên, đâu là sự khác biệt trong việc phát triển của mỗi cá nhân?Với mô hình học trong một lớp đông (thường là 40 người trở lên) và đặt nặng lý thuyết, giáo dục trong trường học ở Việt Nam đôi khi còn cứng nhắc và không tạo được cảm hứng học tập cho học sinh. Việc “ngộ lý thuyết thiếu thực hành” trong môi trường giáo dục truyền thống, mô hình Học Tập Trải Nghiệm (Experiential Learning) là một trong những hoạt động giáo dục được các nước phát triển trên thế giới áp dụng.

Bạn đang xem: Experiential learning là gì

Vậy mô hình học tập này là gì, và nó đem lại giá trị gì còn thiếu cho việc học của học sinh Việt Nam? Cùng STEP tìm hiểu trong bài viết này nha!

Học Tập Trải Nghiệm (Experiential Learning) là gì?

Mô hình Học Tập Trải Nghiệm (Experiential Learning) được phát triển bởi tiến sĩ David Kolb và chính thức giới thiệu lần đầu vào năm 1984 (McLeod, 2017). Mô hình học tập này được xây dựng dựa trên những lý thuyết về tâm lý học của John Dewey, Kurt Lewin, Jean Piaget và nhiều nhà khoa học về phát triển và giáo dục khác (McLeod, 2017). 

Theo tác giả Minh & Hằng (2018), Học Tập Trải Nghiệm (Experiential Learning) nghĩa là: “Học từ thực nghiệm hoặc học từ cách làm.” Giáo dục sử dụng mô hình Học Tập Trải Nghiệm đưa người học vào một trải nghiệm trực tiếp và khuyến khích suy nghĩ (phản ánh) về những trải nghiệm đó, nhằm giúp người học phát triển các kỹ năng, thái độ và cách nghĩ (Minh & Hằng, 2018).

Tiến sĩ David Kolb (1984) đã tạo ra một biểu đồ giải thích các phong cách học tập (learning style) và quá trình học tập (learning process) của mô hình này. Bài viết sẽ chỉ tập trung vào việc giải thích và nêu ví dụ về phong cách học tập (learning style).


*

Mô hình Học Tập Trải Nghiệm của David Kolb (1984Mô hình Học Tập Trải Nghiệm của David Kolb (1984)


Tiến sĩ Kolb (1984) cho rằng mỗi người có một phong cách học tập khác biệt cho riêng mình, chịu ảnh hưởng bởi môi trường giáo dục, tính cách, và nhiều yếu tố khách quan khác.

Có 2 trục đối xứng nhau trên biểu đồ: trục Nhận thức chuyển hóa và trục Hành động chuyển hóa. Bác Kolb nói rằng, phong cách học tập của một người sẽ luôn được tạo nên từ 2 yếu tố ở 2 trục khác nhau và không thể được tạo nên từ 2 yếu tố trên cùng một trục. Ví dụ, phong cách học tập không thể được tạo nên từ 2 yếu tố Cảm giác và Tư duy, mà sẽ được tạo nên với công thức Cảm giác + Quan sát = phong cách Phân kỳ.

Sẽ dễ dàng hơn nếu chúng ta xây dựng phong cách học tập cho bản thân sử dụng phương thức Ma trận kép, nghĩa là kết hợp 2 ‘lựa chọn’ đối xứng nhau trên 2 trục khác biệt, giống như bảng dưới đây:

Thử nghiệm tích cực(Làm)Quan sát có tư duy(Quan sát)
Trải nghiệm cụ thể (Cảm giác)Thích nghi(Trải nghiệm cụ thể + Thử nghiệm)Phân kỳ(Trải nghiệm cụ thể + Quan sát có tư duy)
Khái niệm hóa vấn đề trừu tượng (Tư duy)Hội tụ(Khái niệm hóa vấn đề trừu tượng + Thử nghiệm)Đồng hóa(Khái niệm hóa vấn đề trừu tượng + Quan sát có thư duy)

Các phong cách của mô hình Học Tập Trải Nghiệm – Tính cách người học VS Phong cách học tập

Theo tác giả Hải Thanh (2018), phong cách học tập phù hợp nhất là phong cách được hình thành dựa trên những tính cách, thói quen và môi trường sinh sống của bản thân người đó. Vậy, từng phong cách học tập có liên quan thế nào tới tính cách của bản thân chúng ta?

*

Phân kỳ (cảm giác và quan sát)

Những bạn mang phong cách học tập này có thể nhìn mọi thứ từ những quan điểm khác nhau. Bạn rất nhạy cảm, thích xem hơn là làm, hành động để thu thập thông tin và sử dụng trí tưởng tượng để giải quyết vấn đề. Những bạn có xu hướng chú trọng cảm giác và quan sát đặc biệt nổi trội trong việc xem xét một tình huống cụ thể dưới nhiều góc độ khác nhau.Tiến sĩ Kolb gọi phong cách này là Phân kỳ, bởi những các bạn thể hiện tốt hơn trong những tình huống yêu cầu tạo ra ý tưởng, ví dụ như động não (brainstorming). Những bạn Phân kỳ quan tâm về các vấn đề văn hóa đa dạng và muốn thu thập thông tin.Chưa hết, Phân kỳ còn là những người rất tình cảm và biết quan tâm tới mọi người. Những bạn này thường sẽ là người giỏi lắng nghe, và sẽ là người kết nối các thành viên trong nhóm khi làm việc cùng nhau.

Đồng hóa (suy nghĩ và quan sát)

Đây chính là người chơi hệ logic của các phong cách học tập. Những bạn này sẽ cực kì nổi trội trong việc diễn đạt thông tin một cách rõ ràng, súc tích và logic. Nếu bạn mang phong cách học tập này, bạn cũng sẽ rất giỏi trong chuyện “nhặt” thông tin cần thiết từ một biển thông tin to, và sắp xếp chúng thành một danh sách dễ hiểu và logic.Những bạn mang phong cách học tập này ít tập trung về những vấn đề mang tính con người, mà quan tâm nhiều hơn về các ý tưởng và khái niệm trừu tượng. Khi làm việc nhóm, đây sẽ là những bạn giúp kết nối các ý tưởng và phương pháp làm việc một cách hợp lý nhất.Các bạn Đồng hóa cũng sẽ rất phù hợp với những công việc nghiên cứu khoa học, bởi bản chất việc nghiên cứu đòi hỏi rất nhiều đức tính giống với điểm mạnh của phong cách học tập này.

Xem thêm: Bán Cát Thạch Anh Là Gì ? Công Dụng Của Cát Thạch Anh Lọc Nước

*

Hội tụ (suy nghĩ và thử nghiệm)

Cũng giống như Đồng hóa, các bạn mang phong cách Hội tụ cũng không để tâm nhiều tới những vấn đề con người. Tuy nhiên, nếu Đồng hóa là những bạn nghiên cứu để tạo ra lý thuyết, thì Hội tụ sẽ là những người sử dụng lý thuyết đó áp dụng vào công việc trong thực tế.Những bạn này đặc biệt nổi trội trong khả năng tìm kiếm ứng dụng thực tế cho các ý tưởng và lý thuyết đã học được. Đồng thời, các bạn Hội tụ cũng sẽ tỏa sáng ở những nhiệm vụ mang tính kỹ thuật cao.Hơn thế nữa, phong cách học tập Hội tụ sẽ là những người tiên phong thử nghiệm những phương thức thực tế mới lạ cho một ý tưởng, lý thuyết nào đó. Trong học tập và làm việc nhóm, đây sẽ là những bạn giúp “gỡ rối” cho cả nhóm khi phương pháp làm việc ban đầu của mọi người đang không đem lại kết quả tốt.

Thích nghi (cảm giác và thử nghiệm)

Những bạn Thích nghi thích sử dụng trực giác của mình để tiếp cận vấn đề hơn là suy nghĩ logic.Với những bạn mang phong cách học tập Thích nghi, bài học sẽ được tiếp thu tốt hơn bằng việc ‘thực hành’ và dùng trực giác trong việc phân tích trải nghiệm. Ví dụ như khi làm việc nhóm, những bạn Thích nghi sẽ làm tốt hơn ở những công việc mà bản thân đã có kinh nghiệm rồi, hoặc ở những công việc tạo cho các bạn một cảm giác hứng thú.Ngoài ra, cũng như Hội tụ, các bạn Thích nghi có khả năng dùng thông tin lý thuyết, được tạo ra từ người khác, cho bài học của mình rất tốt. Các bạn này thích sử dụng những kiến thức được đúc kết ra từ trải nghiệm của người khác hơn là tự tạo những kiến thức đó.

Hình thức Học Tập Trải Nghiệm đem lại giá trị gì cho người học?

*

Tìm ra phong cách học tập của riêng mình

Bằng cách trực tiếp tham gia vào những hoạt động kích hoạt cả 4 yếu tố Cảm giác, Quan sát, Tư duy và Hành động, người học được khám phá về phong cách phù hợp nhất với bản thân mình, được trao quyền trong học tập và được quyết định phương pháp học tập cho bản thân. 

Tìm ra giá trị của việc Học

Cũng như phong cách học tập, đối với mỗi người giá trị của việc học cũng sẽ khác nhau. Qua những trải nghiệm thực tế và hoạt động tư duy, phân tích trải nghiệm, người học được đối chiếu những gì mình học được với những giá trị mà bản thân nắm giữ, qua đó định hình được giá trị của việc học cho riêng mình.

Tìm thấy niềm vui trong học tập

Biết được phong cách học phù hợp cũng như giá trị của việc học đối với bản thân, niềm vui của việc học sẽ đến một cách tự nhiên. Qua đó, động lực học tập cũng sẽ được tăng lên.

Rèn luyện khả năng Tư duy phản biện

Liên tục ứng dụng khả năng tư duy và quan sát trong học tập là bài rèn luyện tốt nhất cho Tư duy phản biện – một trong những kỹ năng quan trọng nhất của người trẻ trong thế kỷ 21.

Hy vọng bài viết đã đưa đến một cái nhìn rõ nét hơn cho các bạn về mô hình Học Tập Trải Nghiệm.

STEP cũng ứng dụng mô hình Học Tập Trải Nghiệm trong việc xây dựng các Study Tour cho các em học sinh nhằm giúp mở rộng thế giới quan và mang đến nhiều giá trị cho người học. Sắp tới, STEP có 3 chương trình Study Tour dành cho các bạn trẻ Gen Z, tập trung vào Trí tuệ cảm xúc và Khả năng áp dụng Sáng tạo trong việc học. Chương trình lết hợp những yếu tố khác nhau, giúp các em sẽ phát triển kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết của những công dân toàn cầu.

Tham khảo:

Minh, Đ.T.N. & Hằng, N.T (2018). Học tập trải nghiệm – Lý thuyết và vận dụng vào thiết kế, tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn học ở trường phổ thông. Tạp chí Giáo dục, số 433 (Kì 1 – 7/2018), tr 36-40.